Toren van steen of baksteen, is het belfort vooral een burgerlijk gebouw. Het is de toren van de gemeente in tegenstelling met de torens van de parochie of van de heren. In de mate van het mogelijke (technische of financiële mogelijkheden), zullen de gemeenten er altijd naar streven de hoogste, mooiste toren te hebben, het best luidend (klokken en klokkenspellen).

Het belfort is oorspronkelijk het symbool van de gemeentevrijheden, vrijheden die van hun heren zijn verkregen.

Vervolgens zal het belfort vaak eveneens het symbool van de stad zelf worden, als haar representatiefste monument.

Het Belfort is de bevestiging van de echte macht van de gemeente die het heeft gebouwd.
Om die reden kan men hem beschouwen als het equivalent van de donjon van de kasteelheer. Het is wat in een aantal belforten de aanwezigheid verklaart van details uit de militaire architectuur zoals de torentjes, de kantelen en de schietgaten.

De belforten zullen zeer snel van minstens één klok voorzien worden, de "banclocke" of klok van de officiële afkondiging. Zij is het die, in top van de toren, het mogelijk zal maken om de stem van de gemeente (verzamelingen, alarm, bijeenroeping van de bevolking...) te zijn.